Definicja

Zmienna zależna i niezależna

Inne nazwy: zmienna objaśniana i objaśniająca, zmienna wyjaśniana i wyjaśniająca, predyktor. Kategoria: podstawy pomiaru.

Zmienna zależna to ta, której wartości mierzysz i o której pytasz w hipotezie. Zmienna niezależna to ta, która dzieli badane osoby na grupy albo której wpływ chcesz sprawdzić. W zdaniu „czy rodzaj ćwiczeń wpływa na wydolność” rodzaj ćwiczeń jest zmienną niezależną, a wydolność zależną.

Jak je rozróżnić. Pomaga proste pytanie: co jest skutkiem, a co warunkiem. Zmienna zależna stoi po stronie wyniku, a zmienna niezależna opisuje podział lub predyktor. Skala pomiaru i liczba grup pomagają zawęzić metody, ale o wyborze decydują także pytanie, zależności między obserwacjami i założenia modelu. W badaniach obserwacyjnych nazwa „niezależna” sama nie uprawnia do wniosku o przyczynie; taki wniosek wymaga projektu i założeń pozwalających identyfikować efekt przyczynowy.

Częsty błąd. Zamiana ról przy pisaniu hipotez, na przykład „wydolność wpływa na rodzaj ćwiczeń”. Drugi częsty błąd to traktowanie jako zmiennej niezależnej czegoś, co zmierzono po zakończeniu badania i co samo mogło się zmienić pod wpływem interwencji.

Przykład syntetyczny. W pracy z fizjoterapii zmienną niezależną był rodzaj ćwiczeń, nominalna, dwa poziomy: trening stabilizacji i trening rozciągania. Zmienną zależną był dystans w teście sześciominutowego marszu, mierzony w metrach. W grupie stabilizacji (n = 29) M = 428,4 m; SD = 52,2, w grupie rozciągania (n = 28) M = 393,2 m; SD = 45,5. W ilustracji zaplanowano klasyczny test t dla niezależnych grup, wygenerowanych z rozkładów normalnych o równej wariancji. Sama skala zmiennej i dwa poziomy czynnika nie wystarczyłyby do uzasadnienia tej decyzji w rzeczywistym badaniu: t(55) = 2,71; p = 0,009; d = 0,72.

Jak to zapisać w pracy. Dystans w teście sześciominutowego marszu był większy w grupie treningu stabilizacji niż w grupie treningu rozciągania, t(55) = 2,71; p = 0,009; d = 0,72. Nazwy zmiennych podajemy w części metodologicznej razem z ich skalą pomiarową i sposobem kodowania.

Dane przykładu są syntetyczne; obliczenia odtwarza skrypt docs/dane/przyklady-slownik.py.

Powiązane hasła: Skala pomiarowa, Test t Studenta, ANOVA, Hipoteza zerowa i alternatywna

Jeśli nie masz pewności, która zmienna jest zależna w Twoim projekcie, Wyceń projekt.