Definicja

Mediacja i moderacja

Inne nazwy: zmienna pośrednicząca (mediator), zmienna modyfikująca (moderator). Kategoria: projekt badania.

Mediacja pyta, przez co jedno zjawisko prowadzi do drugiego. Zmienna pośrednicząca leży na drodze między przyczyną a skutkiem: usuń ją, a związek osłabnie albo zniknie. Moderacja pyta, dla kogo albo w jakich warunkach związek jest silniejszy. Zmienna modyfikująca nie leży na drodze między dwiema pozostałymi, tylko zmienia siłę ich związku.

Jak czytać wynik. W mediacji liczą się trzy ścieżki: od przyczyny do mediatora, od mediatora do skutku przy kontroli przyczyny, i ścieżka bezpośrednia od przyczyny do skutku, która zostaje po uwzględnieniu mediatora. Jeśli ścieżka bezpośrednia spada do nieistotności, mówimy o mediacji pełnej. Jeśli słabnie, ale zostaje istotna, o mediacji częściowej. W moderacji liczy się jeden dodatkowy współczynnik: interakcja między predyktorem a moderatorem. Istotna interakcja znaczy, że siła związku zależy od wartości moderatora.

Częsty błąd. Nazywanie moderatorem zmiennej, która w rzeczywistości leży na drodze przyczynowej, czyli jest mediatorem, i odwrotnie. Drugi częsty błąd to sprawdzanie mediacji bez zmierzenia najpierw efektu całkowitego: bez niego nie ma czego dzielić na część pośrednią i bezpośrednią.

Przykład. W pracy z dietetyki sprawdzono, czy związek między wiedzą o odżywianiu a zmianą BMI po trzech miesiącach programu przebiega przez przestrzeganie zaleceń dietetycznych, n = 80. Efekt całkowity wiedzy na zmianę BMI był istotny, b = −0,14; t(78) = −2,82; p = 0,006. Po uwzględnieniu przestrzegania zaleceń jako mediatora ścieżka bezpośrednia spadła do nieistotności, b = −0,04; t(77) = −0,90; p = 0,374, a efekt pośredni przez przestrzeganie zaleceń wyniósł a × b = −0,09. Wiedza sama w sobie nie zmieniała BMI: zmieniała je przez to, że osoby z większą wiedzą lepiej trzymały się zaleceń.

Jak to zapisać w pracy. Związek między wiedzą o odżywianiu a zmianą BMI był w pełni pośredniczony przez przestrzeganie zaleceń dietetycznych, ścieżka bezpośrednia b = −0,04; p = 0,374, efekt pośredni a × b = −0,09. Dla moderacji zdanie ma inny kształt: „Siła związku między liczbą wykonanych sesji a redukcją bólu zależała od wyjściowego nasilenia bólu, co potwierdza istotna interakcja, b = 0,09; t(76) = 6,14; p < 0,001”.

Powiązane hasła: Korelacja Pearsona, Test t Studenta

Jeśli Twój model ma więcej niż jedną zmienną niezależną, a promotor mówi „sprawdź mediację” albo „sprawdź moderację”, Wyceń projekt.