Treść wpisu

Co w zapisie APA 7 odrzuca recenzent, i jak tego uniknąć

Metoda dobrana poprawnie, test policzony poprawnie, a mimo to promotor odsyła rozdział wyników z uwagami. W większości takich przypadków problem nie leży w statystyce, tylko w zapisie: przecinek zamiast kropki, zgubione zero, wartość p wpisana jako 0,000. Standard APA 7 traktuje te rzeczy jako błędy formalne na równi z błędem metodologicznym, bo notacja jest częścią tego, co czytelnik pracy ma zrozumieć bez przeliczania niczego samemu.

Poniżej pięć rzeczy, które rzucają się w oczy jako pierwsze, dwie pułapki związane z tabelami i rysunkami, oraz miejsca, w których zapis polski i angielski się rozjeżdżają.

Pięć rzeczy, które widać, zanim ktoś przeczyta wynik

Kropka zamiast przecinka. Angielski standard APA zapisuje ułamek dziesiętny kropką, M = 19.22. Polska adaptacja standardu wymaga przecinka, M = 19,22. Praca po polsku z kropką dziesiętną wygląda jak żywcem wklejona z angielskiego źródła, i zwykle nią jest.

Zgubione zero wiodące. W angielskim zapisie APA zero przed przecinkiem znika tam, gdzie statystyka nie może przekroczyć jedności: korelacja, proporcja, poziom istotności, p = .03, r = .49. Polska adaptacja standardu nie robi tego wyjątku. Zero zostaje zawsze, także przy tych samych statystykach: p = 0,028, r = 0,57. Praca po polsku bez zera wiodącego kopiuje regułę angielską tam, gdzie nie obowiązuje.

Przecinek zamuszony do dwóch robót naraz. Gdy w jednym zdaniu stoją obok siebie dwie statystyki, angielski zapis rozdziela je przecinkiem, bo przecinek w ułamku dziesiętnym tam nie występuje. Po polsku przecinek jest już zajęty przez ułamek, więc dwie statystyki rozdziela średnik ze spacją: t(75) = 2,19; F(2, 116) = 3,71, nie t(75) = 2,19, F(2, 116) = 3,71.

Wartość p zapisana jako 0,000. Żadne badanie nie daje wartości p dokładnie zero. Standard każe zapisywać wartości poniżej progu jako p < 0,001, nigdy jako wynik zaokrąglony do zera. p = 0,000 to sygnał, że ktoś przepisał wydruk z programu bez przeczytania, co ten wydruk mówi.

Istotny wynik bez wielkości efektu. Standardy raportowania wyników ilościowych APA (JARS) wymagają podania wielkości efektu przy każdym teście wnioskowania. Zdanie kończące się na p = 0,012 i nic więcej nie mówi czytelnikowi, czy różnica jest duża, czy tylko wykryta dzięki dużej próbie.

Tabela i rysunek, dwie rzeczy psujące pierwsze wrażenie

Podpis tabeli i rysunku stoi nad elementem, nie pod nim, w obu wersjach standardu. To zmiana względem starszej wersji APA, którą część promotorów zna z dawnych wytycznych i wciąż poprawia w drugą stronę, więc warto to sprawdzić świadomie, a nie z pamięci.

Element graficzny nazywa się po polsku „rysunek”, nigdy „wykres”, niezależnie od tego, czy to faktycznie słupki, linia czy schemat. W środku zdania słowo „tabela” i „rysunek” piszemy małą literą: „jak pokazuje tabela 2” i „rysunek 3 przedstawia”, mimo że angielski standard wymaga tu wielkiej litery, „Table 2”, „Figure 3”. Przeniesienie angielskiej wielkiej litery do polskiego zdania to błąd redakcyjny, nie kwestia stylu.

Polska pułapka, angielska pułapka

Cztery miejsca, w których dwie wersje standardu różnią się realnie, nie tylko kosmetycznie.

Element	Zapis angielski	Zapis polski
Separator dziesiętny	Kropka, p = .006	Przecinek, p = 0,006
Zero wiodące przy statystykach do 1	Bez zera, r = .49	Zawsze z zerem, r = 0,49
Separator tysięcy	Przecinek od 1000, 1,500	Twarda spacja od pięciu cyfr, 25 000
Stopnie swobody	Kursywa	Kursywa, tak samo

Stopnie swobody bywają zapisywane prosto w polskich pracach, bo część drugorzędnych poradników tak sugeruje. Standard, przeczytany wprost, nie robi dla nich wyjątku od reguły ogólnej: wszystkie symbole statystyczne piszemy kursywą, litery greckie prosto. df do symboli greckich nie należy.

Dwa zdania wynikowe, źle i dobrze

Dane w obu przykładach są symulowane, z ustalonym ziarnem losowym, i nie pochodzą z żadnego zlecenia. Skrypt, który je liczy, leży w repozytorium strony: docs/dane/przyklady-blog-recenzent-apa.py.

Przykład z pielęgniarstwa. Trzydzieści osiem osób na zmianie dziennej i trzydzieści osiem na nocnej, satysfakcja z pracy na sumowanej skali punktowej.

Źle: „Wynik testu t wyniósł t(74) = 0.65, p = 0.520.”

Dobrze: „Nie stwierdzono istotnej różnicy w satysfakcji z pracy między zmianą dzienną (M = 21,4; SD = 5,5) a nocną (M = 20,6; SD = 5,9), t(74) = 0,65; p = 0,520; d = 0,15.”

Przykład z fizjoterapii. Pięćdziesiąt dwie osoby, natężenie bólu w skali NRS przed programem ćwiczeń zestawione z liczbą wykonanych powtórzeń jednego ćwiczenia.

Źle: „r = -.81, p = .000”

Dobrze: „Zaobserwowano silny ujemny związek między wyjściowym natężeniem bólu a liczbą wykonanych powtórzeń, r = −0,81; p < 0,001; 95% CI [−0,89; −0,69].”

CI w obu wersjach standardu zapisujemy prosto, nie kursywą. Angielski standard traktuje ten skrót jak każdy inny wymagający rozwinięcia przy pierwszym użyciu, nie jak symbol statystyki.

Checklista przed wysłaniem tekstu dalej

• Każdy ułamek dziesiętny ma przecinek, nie kropkę
• Zero wiodące jest wszędzie, także przy p, r i proporcjach
• Dwie statystyki w jednym zdaniu rozdziela średnik ze spacją, nie przecinek
• Żadna wartość p nie jest zapisana jako 0,000
• Przy każdym istotnym wyniku stoi wielkość efektu
• Podpis tabeli i rysunku jest nad elementem
• Element graficzny nazywa się „rysunek”, nigdy „wykres”
• Słowa „tabela” i „rysunek” w środku zdania mają małą literę
• Symbole łacińskie są kursywą, litery greckie i CI proste
• Wartości ujemne mają znak minus, nie dywiz ani półpauzę

Jeżeli po przejściu tej listy dalej nie masz pewności, czy Twój rozdział wyników przejdzie recenzję, umów konsultację. Sprawdzenie samego zapisu zajmuje dużo mniej czasu niż poprawki po odesłaniu pracy.

Źródła

• American Psychological Association. (2024). APA Style numbers and statistics guide. https://apastyle.apa.org/instructional-aids/numbers-statistics-guide.pdf
• Harasimczuk, J. i Cieciuch, J. (2021). Podstawowe standardy edytorskie naukowych tekstów psychologicznych w języku polskim na podstawie reguł APA 7. Liberi Libri. https://academicon.pl/podstawowe-standardy-edytorskie-naukowych-tekstow-psychologicznych-w-jezyku-polskim-na-podstawie-regul-apa-7/